İngiliz mitolojisinin en ünlü efsanesidir Kral Arthur Efsanesi. 5. yy sonlarında Camelot’un görkemli atmosferinde geçer. Tabi Kral Arthur, Guinevere, yuvarlak masa şövalyeleri gibi önemli simgelerin olduğu efsanede Shalott Leydisi’nin hikayesi biraz gölgede kalmıştır. Ancak oldukça dramatiktir [1].

Bu hikayenin farklı versiyonları bulunmaktadır. Sir Thomas Malory'nin 1485’te yazdığı kitabı Le Morte d'Arthur’da anlatılan olaylar bambaşkadır. Günümüzde asıl bilinen ve sanat eserlerinde en çok işlenen ise İngiliz kraliyet şairi Alfred Tennyson’un aynı adlı (Lady of Shalott) lirik şiirinde bahsettiği şeklidir [2].

“Leydi Elaine, Camelot yakınlarında bir nehrin ortasında bulunan Shalott adasına hapsedilmiştir. Bu adada bir kulede dokumacılık yapmaktadır. Ancak Elaine kuleden çıkarsa, hatta camdan dışarı bile bakarsa ölmekle lanetlenmiştir. Dış dünyayla tek bağlantısı pencereden dışarının yansımasını izlediği aynasıdır. Halılarına aynadan yansıyanları dokur, görebildiği sınırlı dünyayı böylece ölümsüzleştirir. Bir gün şarkı söyleyen bir ses duyar. Aynasından bakar ve atının üstündeki Lancelot’u görür. Kral Arthur efsanesinde Lancelot, Arthur’un yuvarlak masa şövalyelerinden biridir ve onun karısı Guinevere’e aşık olarak Arthur’a ihanet etmiştir. Lancelot oldukça yakışıklıdır. Leydi Elaine ondan çok etkilenir. Gözleriyle görmek ister. Peşine düşmeye karar verir yakışıklı şövalyenin. Bunun için pencereden dışarı baktığı an yanındaki ayna parçalanır. Lanetin gerçekleşmeye başladığını anlar ama yine de bir umutla kuleden çıkar ve nehirde duran bir kayığa atlar ona yetişmek için. Nehirde bir süre yol aldıktan sonra lanet gerçekleşir ve son nefesini verir güzel Elaine. Kayık Camelot’a yaklaştığında içinde ölü bir kadın görenler bakmaya gelirler. Gelenlerin arasında uğruna öldüğü Lancelot da vardır. Elaine’e bakar ve ne kadar güzel bir kız diye düşünür, ama her şey için çok geçtir.” [3,4]

Bu hikayeyi konu alan en ünlü sanat eserlerinden biri Waterhouse’un yaptığı “Lady of Shalott” tablosudur. Anlattığı hikayenin duygularını öylesine iyi yansıtmaktadır ki fotoğraflanmış bir an’a bakıyormuşuz hissi uyandırmaktadır. Waterhouse bu eserde Elaine’nin ölüm yolculuğunu işlemiştir. Resimdeki ayrıntılara gelecek olursak; ressamın resmettiği modelin eşi olduğu bilinmektedir. Uzun kızıl saçları, solgun bir yüzü olan Elaine, ölüme giden birinin endişe ve korkusunu oldukça gerçekçi bir şekilde yansıtmış. 

Leydi kayığın içine kendi dokuduğu halıları koymuş. En sağdaki işlemede atının üstünde bir şövalye görünüyor. Aynasından gördüklerini resmettiği bu dokumalar, gerçek dünyaya olan ve en sonunda karşı koyamadığı arzularını simgeler. Bir sanatçıdır aslında Elaine. Bazı yorumculara göre bu metafor günümüzde de evlerinde sürekli çalışmak zorunda olan kadınların toplumdaki yerini anlatıyor [4]. Aynı zamanda sağ eliyle tuttuğu zincir onun esaretini ve zincirlerini eline alması ise bu esaretten kurtuluşunu simgeler [5].

Kayığın baş tarafında ikisi sönmüş üç tane mum ve küçük bir çarmıha gerilmiş İsa heykeli görüyoruz. Bunlar ise Elaine’nin ölüme yaklaştığını ve ölümden sonra ulaşacağı cenneti simgeler [3,5].

Waterhouse sıklıkla mitolojik hikayeleri, edebi eserleri konu alan resimler yapmıştır. Tennyson’un da bu Lady of Shalott şiiri oldukça ilgisini çekmiş olacak ki iki farklı tablo daha yapmış konuyla ilgili. 

Yukarıdaki bu ikinci tablo ressamın 1894'te yaptığı “The Lady Of Shalott Looking At Lancelot”dur. Bu resimde aynanın kırılıp lanetin gerçekleştiği an resmedilmiş. Leydinin ayağına bağlı ipler onun esaretini ve dokuma yapmaya mahkum edilişini simgeliyor [6].

 Üçüncü ve son tablo 1915’te yapılan “I am half sick of shadows, said Lady of Shalott”. Burada Elaine’i dokuma tezgahında resmetmiş ressam. Resmin ismi yine şiirin bir dizesinden alınmış. Elaine’nin sol tarafındaki aynadan görünen dünya canlı, aydınlık ve renkli. İki aşık genç görüyoruz dışarıda. İçerisi ise leydinin kıyafetleri dışında biraz daha soluk renklerle karanlık resmedilmiş [6].

Her biri birbirinden çok farklı Waterhouse tasvirleri dışında, bu hikaye sanat tarihinde başka ressamlar tarafından da defalarca kez işlenmiştir. Müziğe ve sinemaya da uyarlanan çok sayıda eser vardır konuyla ilgili. 

Şiirin orijinal versiyonu da buradan bulunabilir.  https://d.lib.rochester.edu/camelot/text/tennyson-lancelot-and-elaine 

Kaynaklar