SEMBOL ve İŞARETLERE GENEL BAKIŞ I

Sembol, açıklanamazın ifade biçimidir. Duyu organlarımızla algılayamadığımız, görünen ve bilinen anlamından daha geniş ve derin bir gerçeği ifade etmeye yarayan, o gerçeği tasvir etmemize yardımcı bir eylem ya da insanlar tarafından yaratılmış bir işarettir.
Tarih boyunca sayısız sembol ve işaret var olmuştur. Bunların çoğunun nerede ve ne zaman ortaya çıktığı bilinmez. Bu yazıda ''Karanlık'' olarak atfedilen sembollere göz atacağız.

Tarihsel olarak incelendiğinde sembollerin kökeni prehistorik çağlara uzanır. Neolitik dönem Mezopotamya ve Anadolu yerleşimlerinde bulunan eşyalarda sembollere rastlanmıştır. Çoğu kültürün kendine ait sembolleri ve işaretleri vardır ve bunların neredeyse hepsi din ile ilgilidir. İlk topluluklar pagan oldukları için bu sembollerin büyük kısmı Tanrılar ile ilgilidir ve hepsinin bir yahut iki sembolü vardır. Toplumun kendi içinde kültürü geliştikçe ve diğer toplumlar ile kültür alışverişi yapmaya başladıkça semboller farklı toplumlara taşınmış ve farklı anlamlar kazanmıştır. Bazı semboller atribü yani bir kişi ya da varlığı simgeleyen eşyalar, işaretler olarak değerlendirilir. Bazıları ise duygu ve inanç betimleme amacı ile kullanılır. Örneğin hilal İslam dinini simgeler ama gül Muhammed Peygamberi simgelemektedir. Gül bir atribüdür.

BAFOMET (BAPHOMET)

Bafomet adının kökeni hakkında bazı yayınlarda ''Muhammed'in Latinceye çevrilmiş hali'' olarak bahsedilir. Eski Fransızcada ise ''Mohamet''ten çevrildiği bahsedilir. Bu durum olasılığı güçlendirse bile net bir kaynak yok. Bazı kaynaklarda ise ''Anlayışın/Merhametin Babası'' anlamına gelen Ebu Fihamet'ten türediği söylenmektedir.

Bafomet Mühründe aşağı bakan üç nokta reddedilen Hıristiyan Teslisi'ni simgeler (Baba-Oğul-Kutsal Ruh). Yukarı bakan iki nokta ise tensellik sembolü keçi yüzünün boynuzlarıdır.

10.yüzyılda ortaya çıktığı düşünülüyor. Öncesinde de varlığına inanılıyor ancak bu dönemde ele geçmiş bir çizim ya da heykel yok. Tapınak Şövalyeleri'nin Bafomet'e taptığı çokça söylenmiştir. Kral IV. Philip döneminde Tapınak Üstadı De Molay'ın, kralın baskıları sonucunda bunu itiraf ettiği söyleniyor. Ayrıca 1090 yılından beri Haçlıların mektuplarında adının geçtiği de söylenmekte ancak net bir bilgi mevcut değil. Elimde bulunan bir yayından da kontrol ettim ve bir sonuca ulaşamadım. Kaynaklara ulaşmak zor ve yayınlar da gayet sınırlı maalesef. Meraklıları için¹ popüler kültürde satanizm ile bağdaştırılsa da bu kanı yanlıştır. Bafomet, tüm evrenin ve tüm karşıt güçlerin toplamını temsil eden bir Tanrıdır.

TERS HAÇ (KARA AYİN HAÇI)

Geleneksel Satanistler, Hıristiyan sembolizminin büyük ölçüde ters yüz edildiği ''kara ayini'' kutlarlar. Bu ayinde haç baş aşağı durur, ayin kupasından şarap yerine kan içilir. Tensel yanımızın vurgulanması adına cinsel imalar ya da kurbanlar verilebilir. Bu Hıristiyan ritüellerinin tersidir. Ters haç da bir ''anti'' simge olarak kabul edilir. Ayrıca Aziz Petrus'un haçıdır. İsa ile aynı değerde olmadığı düşünülen Petrus, baş aşağı şekilde çarmıha gerilmiştir. Bir diğer rivayete göre ise Petrus bu şekilde çarmıha gerilmeyi kendisi istemiştir. Petrus, önemli bir kişidir ve havariler arasında hep ilk sırada yer alır².

SET (SETH/SUETEKH)

Antik Mısır'da bir Tanrı olan Set kötülüğün sembolüydü. Nut ve Geb'in oğlu olan Set; kaosun, fırtınaların ve savaşın Tanrısıydı. Bir çok kaynağa göre Satanizm terimi, Set'e tapınma manasında kullanılan ''Seitanism'' den türemiştir. Eski yazıtlarda Horus ile Mısır tahtı için mücadele eden düşman kardeş olarak bahsedilmektedir. Kimi zaman kırmızı renkli ve boynuzlu bir canavar olarak tasvir edilen Set, Ortadoğu'daki ilk şeytan düşüncesinin örneklerinden birisidir. Mısır'da özellikle 19.Hanedanlık döneminde (M.Ö.1292-1189), ''çölün güçlerini³ '' sakinleştirdiği için ona duyulan sevgi de artmıştır. Bu dönemde bazı firavunlar onu çağrıştıran isimler almışlardır⁴. Elinde taşıdığı uzun çubuk ''Was Asası'' olarak adlandırılır ve gücün simgesidir. Diğer elinde görülen ''Ankh'' ise Mısır hiyerogliflerinde gördüğümüz bir simgedir. ''Yaşamın, Hayatın Anahtarı'' olarak anlatılır. Popüler kültürde özellikle dövme modeli olarak tercih edilir.

Kuzgun ( Raven)

Kuzgun; sihir, merak, bilgelik, büyü, kahin simgesi olarak yansıtılır. Esas olarak bir leş yiyicidir. Siyah rengi, insanların ona savaşta ve hastalıklarda ölenleri hatırlatır ve Orta Çağ'da bir uğursuzluk sembolüdür. Biçim değiştirme ile özdeşleştirilmiştir. Hatırlayanlar olacaktır. 2014 yapımı Maleficent filminde Diaval karakteri sürekli olarak biçim değiştiriyordu ve en çok kullandığı biçimi Kuzgun idi. Bu aslında gayet basit ve anlaşılır bir örnek olarak verilebilir.

Kuzgun aynı zamanda Şaman inancında önemli bir simgedir. Karşı dünyadan bir haberci, elçi olarak görülür. Tam da bu konu ile ilgili bir yazıyı sizlere sunmak istiyorum⁵ :

''Ben diğer taraftan bir elçiyim, getirdiğim mesajların sınırı yoktur. Benim alametlerim iyi ya da kötü ancak hepsi senin zihnine bağlı. Tüylerim siyah görünüyor ama keskin gözüm ve zihnimin içinde gökkuşağının renklerini tutuyorlar. Beni yediklerim ya da insanların hakkımda anlattıkları hikayeler için yargılamayın çünkü ben çok daha fazlasıyım…''

---

Müzik meraklıları için Corvus Corax adında Almanya'dan çıkmış bir müzik grubu var. Orta Çağ teması ile müzik yapıyorlar ve albümlerinin birçoğunda kuzgun görmek mümkün. Şarkıları herkese uygun değil ancak farklı kültürleri tanımak adına en iyi yolun müzik olduğunu düşünüyorum. Adını içindeki bir parçadan alan ''Venus Vina Musica'' albümünü dinlemenizi öneriyorum.

Bir sonraki yazımda yine modern sanat ile ilgili bir konuyu işlemeyi düşünüyorum. O zamana kadar sanatla, sevgiyle kalın, hoşça kalın.

• ¹=ÇALIŞIR, Onur, Abdurrahman, Denizaşırı Ülkeden Havadisler: Haçlıların Mektupları, Kutlu Yayınevi
• ²=''Elçilerin İşleri'' kitabında ilk yer verilen kişi Petrus'tur(Petrus'un Pentikost Günü Konuşması). İncil, Elçilerin İşleri, 2, 14-15
• ³=Burada bahsedilen şey büyük ihtimal ile fırtınaların dinmesi doğa olaylarının bir süreliğine sonra ermesidir.
• ⁴=Menmaatre Seti I (M.Ö. 1323-1279), Userkheperure Setepenre (Seti II) (M.Ö. ?-1193/1197)
• ⁵=HOLBERG, Gustav, Shamanism, The Spirit of the Raven

Kaynakça:

• Semboller ve İşaretler; Alfa Basım Yayın, sf.176-179, 190-191
• ARSLAN, MUSTAFA, Milel ve Nihal: İnanç Kültür Araştırmaları Dergisi, C. 6, S. 1, 2009, Söylem, Mitos ve Tarih, Sf.163
• BEYER, C, Eliphas Levi's Baphomet; The Goat of Mendes Deciphering A Ninetheenth Century Occult Symbol
• SÖZEN, Metin, TANYELİ, Uğur, Sanat Kavram ve Terimler Sözlüğü, Remzi Kitabevi, sf.39
• mummiapedia.fandom
• trinitycollegechapel.com